ประวัติความเป็นมา
          ก่อนปี พ.ศ.2474  ชาวฝรั่งเศสได้รับสัมปทานการทำเหมืองแร่ทองคำบริเวณภูเขาลิซอ (ภูเขาโต๊ะโมะปัจจุบัน) ซึ่งในขณะนั้นตั้งอยู่ที่ตำบลโต๊ะโมะ (ตำบลภูเขาทองปัจจุบัน) ราษฎรจึงได้อพยพเข้ามาทำงานที่เหมืองทองคำเป็นจำนวนมาก  ทางราชการจึงจัดตั้งกิ่งอำเภอปาโจขึ้นในปี พ.ศ.2474 สมัยหม่อมทวีวงศ์  ถวัลย์ศักดิ์  ดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาส  ขึ้นการปกครองกับกิ่งอำเภอโต๊ะโมะ (อำเภอแว้งปัจจุบัน)  โดยแบ่งการปกครองเป็น  2  ตำบล  คือ  ตำบลโต๊ะโมะและตำบลมาโมง  มีประชากร  2,000  คนเศษ  ตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภอปาโจที่ตำบลโต๊ะโมะ  เพื่อสะดวกต่อการปกครอง  การให้บริการประชาชนและดูแลผลประโยชน์แก่ทางราชการในการจัดเก็บภาษีอากร
          ภายหลังสงครามอินโดจีน ปี พ.ศ.2472 เจ้าของเหมืองแร่ทองคำชาวฝรั่งเศส  ได้หลบหนีภัยสงครามและละทิ้งเหมืองแร่ทองคำ  รัฐบาลโดยกองโลหะกิจ  กรมที่ดินและโลหะกิจ   กระทรวงอุตสาหกรรม  ได้ให้คุณพระอุดม  ธรณีศาสตร์  เป็นผู้ดำเนินการกิจการเหมืองแร่ทองคำ  ประมาณ 1 ปีเศษ จึงได้เกิดการฉ้อราษฎร์บังหลวง  ปล้มสดมภ์ทองและเกิดเหตุการณ์ไม่สงบทั่วไปในบริเวณเหมืองแร่ทองคำ  และมอบหมายให้นายสนาม  เลิศวาโช (น้องชายคุณอุดม) เป็นผู้ดูแลทรัพย์สินเครื่องจักรกล  ราษฎรจึงได้อพยพกลับภูมิลำเนา  กิ่งอำเภอปาโจจึงถูกยกเลิกไปประมาณ พ.ศ. 2484
          เมื่อวันที่ 24 เมษายน พ.ศ.2506  คณะรัฐมนตรีได้มีมติโดยกรมประชาสงเคราะห์  จึงจัดตั้งนิคมพัฒนาตนเองภาคใต้  จังหวัดนราธิวาส  เพื่ออพยพราษฎรที่มีฐานะยากจนและไม่มีที่ดินทำกินของตนเองจากท้องที่ต่าง ๆ เข้ามาประกอบอาชีพ  โดยมีอาณาเขตท้องที่สองอำเภอ คือ อำเภอสุคิรินและอำเภอจะแนะ  เนื้อที่ประมาณ  510,000 ไร่  และได้ประกาศพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งนิคมสร้างตนเองพัฒนาภาคใต้จังหวัดนราธิวาส  เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ.2517
          วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ.2506  กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศจัดตั้งกิ่งอำเภอสุคิริน  อำเภอแว้ง  จังหวัดนราธิวาส  ประกอบด้วยสองตำบล  คือ  ตำบลมาโมงและตำบลสุคิริน  ตั้งที่ว่าการอำเภอสุคิริน ณ หมู่ที่ 4 ตำบลสุคิริน
          วันที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2529  กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศยกฐานะกิ่งอำเภอสุคิริน อำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส  ขึ้นเป็นอำเภอสุคิริน จังหวัดนราธิวาส  คำว่า "สุคิริน" เป็นนามพระตำหนักซึ่งสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี  ได้พระราชทานเมื่อครั้งเสด็จประทับแรมในพื้นที่เมื่อปี พ.ศ.2510 ซึ่งมีความหมายว่า "พันธุ์ไม้อันเขียวชอุ่ม" ซึ่งสอดคล้องกับสภาพภูมิประเทศที่เต็มไปด้วยภูเขา  ป่าไม้และพืชพันธุ์นานาชนิด
          ลักษณะที่ตั้งและอาณาเขต
          อำเภอสุคิรินตั้งอยู่ทางตอนล่างด้านใต้สุดของจังหวัดนราธิวาส มีสภาพเป็นป่าเขาและภูเขาโอบล้อมรอบ มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอใกล้เคียงดังนี้
          ทิศเหนือ ติดต่อกับ อ.จะแนะ อ.ระแงะ และ อ.สุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส
          ทิศใต้ ติดต่อกับ อ. เจอลี รัฐกลันตัน และ อ.กริก รัฐเปรัค ประเทศมาเลเซีย
          ทิศตะวันออก ติดต่อกับ อ.สุไหงปาดี และ อ.แว้ง จังหวัดนราธิวาส
          ทิศตะวันตก ติดต่อกับ อ.จะแนะ จ.นราธิวาส อ. กริก รัฐเปรัค ประเทศมาเลเซีย
          เนื้อที่ อำเภอสุคิริน มีเนื้อที่ประมาณ 517 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 319,849 ไร่
          ประชากรและหลังคาเรือน
          ประชากรตามสถิติทะเบียนราษฎร์ ชาย 10,830 คน หญิง 9,910 คน รวม 20,740 คน มีความหนาแน่นเฉลี่ย 40.11 คน/ตารางกิโลเมตร จำนวนหลังคาเรือน 6,016 หลังคาเรือนความหนาแน่นของบ้านต่อพื้นที่ 11.64 หลังคาเรือน/ตร.กม.                   ลักษณะภูมิประเทศ
          สภาพพื้นที่ทั่ว ๆ ไปเป็นภูเขาสูงชันและป่าทึบ มีที่ราบระหว่างภูเขาบ้างเล็กน้อย ลักษณะดินมีความอุดมสมบูรณ์ สภาพพื้นที่เป็นเทือกเขามีเทือกเขาที่สำคัญ ได้แก่
          เทือกเขาตูแว กั้นพรมแดนระหว่างอำเภอสุคิรินกับอำเภอจะแนะ และอำเภอสุไหงปาดี
          เทือกเขาบาตูกาเตาะ กั้นพรมแดนระหว่างอำเภอสุคิรินกับประเทศมาเลเซีย
          เทือกเขาบาลา กั้นพรมแดนระหว่างอำเภอสุคิรินและอำเภอแว้ง และประเทศมาเลเซีย เป็นต้นน้ำของแม่น้ำสายบุรี และแม่น้ำสุไหงโกลก
          มีแม่น้ำที่สำคัญคือ แม่น้ำสายบุรี และมีคลองที่สำคัญ 12 สาย ลำธารสายสำคัญ 7 สาย
          ลักษณะภูมิอากาศ
          อำเภอสุคิริน ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงใต้ และลมมรสุมตะวันตกเฉียงเหนือจากมหาสมุทรอินเดีย ประกอบกับพื้นที่ทั่วไป เป็นภูเขาสูงชันและป่าทึบจึงทำให้มีฝนตกชุกเกือบตลอดทั้งปี มีฤดูกาลเพียง 2 ฤดูคือ
ฤดูร้อน ซึ่งจะเริ่มตั้งแต่เดือนมกราคม - เมษายน ช่วงร้อนที่สุดช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนเมษายน อุณหภูมิเฉลี่ย 30?C ปริมาณน้ำฝน 50 มม.
         ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม - ธันวาคม ฝนจะตกชุกในเดือนกันยายน - ธันวาคม อุณหภูมิเฉลี่ย 20?C ปริมาณน้ำฝน 265 มม.
         พื้นที่การใช้ประโยชน์
         พื้นที่ทั้งหมด 319,849 ไร่ เป็นพื้นที่ป่า 246,129 ไร่ พื้นที่ถือครองทางการเกษตรจำนวน 81,648 ไร่ พื้นที่ทำการเกษตรจริง 72,256 ไร่ โดยการถือครองที่ดินในอำเภอสุคิริน ส่วนใหญ่ยังไม่มีเอกสารสิทธิ โดยจะมีเฉพาะผู้ที่มีคุณสมบัติครบตามหลักเกณฑ์ของทางนิคมสร้างตนเอง และทางนิคมได้ออกเอกสารสิทธิ ซึ่งได้นำมาเปลี่ยนเป็นหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้ว มีจำนวนเพียง 156 แปลงเท่านั้น
         ศาสนา ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธประมาณ 54 % ศาสนาอิสลาม 43 % อื่น ๆ 3 % มีสถาบันหรือองค์กรทางศาสนาที่สำคัญดังนี้ วัด , สำนักสงฆ์ 12 แห่ง มัสยิด , บาลาเซาะ 18 แห่ง โบสถ์คริสต์ 1 แห่ง ศาลเจ้า 1 แห่ง
         การศึกษา
         1.โรงเรียนสังกัดการประถมศึกษา 15 โรง  
         2.โรงเรียนสังกัดสามัญศึกษา 1 โรง
         3.โรงเรียนตำรวจตระเวณชายแดน 1 โรง
         4.ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก 8 แห่ง
         สภาพเศรษฐกิจ
         1. การเกษตรกรรม มีพื้นที่การเกษตรทั้งสิ้น 81,648 ไร่ ครอบครัวเกษตร 3,623 ครอบครัว สภาพการผลิตพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ ๆ ได้แก่
            - ยางพารา มีพื้นที่ปลูกประมาณ 57,455 ไร่
            - เงาะ มีพื้นที่ปลูกประมาณ 4,538 ไร่
            - ลองกอง มีพื้นที่ปลูกประมาณ 39,173 ไร่
            - ทุเรียน มีพื้นที่ปลูกประมาณ 3,242 ไร่
            - มังคุด มีพื้นที่ปลูกประมาณ 1,346 ไร่
            - สะตอ มีพื้นที่ปลูกประมาณ 877 ไร่
         2. การปศุสัตว์ ได้แก่การเลี้ยงโค กระบือ แพะ แกะ สุกร ไก่ เป็ด ห่าน
         3. การพาณิชย์
            - มีสถานบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดใหญ่ - แห่ง
            - มีธนาคาร - แห่ง
            - มีสหกรณ์จำนวน จำนวน 5 แห่ง
         สถานที่ท่องเที่ยวและวัฒนธรรม
         มีสถานทีท่องเที่ยวที่สำคัญได้แก่
         1. เหมืองทองคำโต๊ะโมะ ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 3 ตำบลภูเขาทอง
         2. ศาลเจ้าแม่โต๊ะโมะ ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 3 ตำบลภูเขาทอง
         3. ตำหนักสุคิริน ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 4 ตำบลสุคิริน
         4. น้ำตกธารหินงาม ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 4 ตำบลเกียร์
         5. ต้นกระพงยักษ์ ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 2 ตำบลภูเขาทอง
         6. น้ำตกศรีทักษิณ ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 2 ตำบลภูเขาทอง
         งานประเพณีท้องถิ่นที่สำคัญ เนื่องจากอำเภอสุคิริน อยู่ในเขตนิคมสร้างตนเองสุคิริน ประชาชนเคลื่อนย้ายมาจากต่างภูมิภาค ต่างถิ่น ทั้งภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมทั้งภาคใต้ ซึ่งมีประเพณีและวัฒนธรรมหลากหลายคือ
         1. วัฒนธรรมประเพณีของชาวไทยพุทธ เช่น ประเพณีสงกรานต์ , การทำบุญบั้งไฟ , ประเพณีบวชนาค , การทำบุญวันสาร์ท , การละเล่นต่าง ๆ เป็นต้น
         2. วัฒนธรรมประเพณีของชาวไทยมุสลิม เช่น ประเพณีถือศีลอด , ประเพณีมาแกปูโล๊ะ , งานเมาลิด , การเข้าสุนัต          การปกครอง
         แบ่งเขตการปกครองตาม พ.ร.บ. ลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 เป็น 5 ตำบล 41 หมู่บ้าน ดังนี้คือ
        1.ตำบลสุคิริน มี 13 หมู่บ้าน
        2.ตำบลมาโมง มี 10 หมู่บ้าน
        3.ตำบลเกียร์ มี 5 หมู่บ้าน
        4.ตำบลภูเขาทอง มี 8 หมู่บ้าน
        5.ตำบลร่มไทร มี 5 หมู่บ้าน
        มีองค์การบริหารส่วนตำบล 5 แห่ง คือ
        มีเทศบาล 1 แห่ง คือ เทศบาลสุคิริน
        มีองค์การบริหารส่วนตำบล 5 แห่ง
        มีโรงพยาบาลชุมชน 30 เตียง จำนวน 1 แห่ง
        มีสถานีอนามัยจำนวน 9 แห่ง