คุณครับ ... หมอเหงา
เป็นเรื่องสั้นที่เขียนขึ้นโดยคุณสุขุมา
นิลรัตน์ โดยเขียนขึ้นในปี พ.ศ. 2535 ในขณะที่ยังปฏิบัติงานในตำแหน่งเจ้าพนักงานสาธารณสุขชุมชน
3 สถานีอนามัย สว.นอก ต.สุคิริน อ.สุคิริน จ.นราธิวาส โดยได้หยิบยกเอาชีวิตบางส่วนของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขอำเภอสุคิรินมาเขียนขึ้น
เรื่องสั้นเรื่อง "คุณครับ...หมอเหงา" นี้ ได้รับตีพิมพ์ในวารสารหมออนามัย
ฉบับที่ 6 เดือนพฤษภาคม - มิถุนายน 2535 โดยใช้นามปากกาว่า "พยับหมอก"
.........................................
เราต้องทำงานกันเป็นทีม..." หัวหน้าพูดต่อแล้วเลิกคิ้วมองผู้มาทีหลัง
พลางดูนาฬิกาข้อมือ นั่งคุยคอยสมาชิกเข้าร่วมประชุมผ่านไปเกือบครึ่งชั่วโมงตามเวลานัด
เราหลายคนก็ยังมาไม่พร้อม
"เกิดมอเตอร์ไซด์แอ็คซิเดนท์ค่ะ"
นวลฉวีและสินใจสองน้องใหม่พากันโขยกเขยกเข้ามาในห้องประชุม ทุกสายตาจับอยู่ที่น่องของสองสาวที่พันก๊อสเอาไว้
"ว๊าย...เป็นอะไรหรือเปล่า ? "
สุดสวยร้องเสียงแหลมราวกับเจ็บเสียเอง ความจริงสุดสวยร้องด้วยความเสียดายน่องของสองสาวอนามัย
เพราะรุ่นพี่ต่างมีรอยประสบการณ์จากรถจักรยานยนต์ ฝากเป็นรอยแผลไว้ที่น่องทุกคน
"ราคาตกอีกแล้ว" ใครบางคนว่า
"ถึงให้เปล่า..ใครเขาจะรับ แต่ละคนมาแต่ฟัน"
หนุ่มพอ. คนใดคนหนึ่งแกว่งปาก
"ดำแต่นอก ในแผ้ว ผ่องเนื้อ นพคุณ นะย๊ะ"
สุดสวยทำสุ้มเสียงแหลมบาดใจ
"เอาล่ะ ๆ ...." เสียงหัวหน้าหนุ่มใหญ่กระแอมกระไอ
"อย่างเรื่องของส้วมนี่ ต่อไปเราต้องร่วมมือกันทำเป็นจุดๆ
ไป ให้ สอ. แต่ละแห่งกำหนดหมู่บ้านเป้าหมายส้วมร้อยเปอร์เซ็นต์ในพื้นที่เอาไว้
แล้วเราจะนัดแนะลงไปช่วยกันทำกันทั้งทีม"
"ว้าว..." เสียงอุทานเบาๆ ทุกสายตามองผู้มาใหม่อย่างทึ่ง
แม้แต่หัวหน้าก็ยังอดมองอย่างเพ่งพิศมิได้
"อ้าวสง..ดูหล่อขึ้นนี่
" หัวหน้าซักพลางนั่งมองนาฬิกาข้อมือ
สงแจกยิ้มเขินๆ แต่ไหนแต่ไรมาสงทำตัวให้เข้ากับพื้นที่โดยไว้ผม ไว้หนวด แต่วันนี้เหมือนไม่ใช่สงคนเดิม
ผมเกรียน หน้าเกลี้ยง
"อุ๊ย
นั่นสงใช่มั๊ยจ๊ะ" เสียงสาว ผด.
คนใดคนหนึ่งเอื้อนเอ่ยแว่วหวาน
"ในโอกาสทศวรรษแห่งการพัฒนาสถานีอนามัย ผมเลยถือโอกาสดีในการพัฒนาตนเองครับ"
สงรายงาน มีเสียงโอ้โห อื้อหือ ตามมาพักใหญ่ แต่ใบหน้าท่านสาธารณสุขอำเภอยังมีเครื่องหมายคำถามอยู่
"รถเสียครับ" สงรีบตอบ เพราะอ่านคำถามบนใบหน้าออก
"รถมันคงตกใจน่ะ" "สงสัยมันจำเจ้าของไม่ได้"
มีเสียงค่อนลอยมา
"ถือเป็นทศวรรษในการพัฒนาฯ ได้หรือเปล่า?"
หัวหน้าถาม เรียกเสียงครื้นเครงจากพรรคพวกจนสงต้องเสไปค้นสมุดจดบันทึกการประชุม
เอาหน้าซุกอยู่ในกระเป๋าประเภทย่ามอยู่พักใหญ่
"ผมเสียใจแทนพวกเราอยู่อย่างนึง.." หัวหน้าเริ่มเรื่องใหม่อย่างเร้าใจ
"ตอนนี้หัวหน้าสถานีอนามัยจะได้ซี 5 โดยต้องมีเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานครบสามคน
เสียดายที่พวกเราโตไม่ค่อยทัน อย่างดีก็เพิ่งจะได้ซี 4 ทีนี้เจ้าหน้าที่อำเภออื่นเขาโตๆ
กันเยอะ เขาก็อยากมาเอาตำแหน่งทีนี่ แต่อำเภอกันดารอย่างเราเขาก็ไม่อยากเอาตัวมา
เลยขอมาแต่ชื่อและตำแหน่ง พวกเราคิดกันยังไงบ้าง? "
"ไม่เอา เราไม่ยอม" หลายเสียงลงมติพร้อมกันอย่างเป็นเอกฉันท์
หนุ่มสาวอนามัยใจวูบวับ คิดถึงพื้นที่อย่างเราที่ใครเขาก็ไม่อยากมา สถานีอนามัยแต่ละแห่งอยู่ไกลจากตัวอำเภอมาก
ถนนหนทางเต็มไปด้วยหลุมบ่อในหน้าฝน ปีที่ผ่านมาเส้นทางขาดหลายสายจากน้ำท่วม ลูกผู้ชายเลือด
พอ. คนหนึ่ง ยังเคยลอยไปติดอยู่บนเกาะกลางน้ำ ร้องไห้โฮเสียยกใหญ่ จนเป็นที่ขบกัดของชาวเขี้ยวทั้งหลายมาจนบัดนี้
ในหน้าร้อนจะกลายเป็นเมืองในหมอกแดงจากฝุ่น อนามัยแต่ละแห่งอยู่กันไม่เกินสองคน
กับงานอันมากมายที่ชาวสาธารณสุขทั้งหลายซึ้งดี และเขตรับผิดชอบอันกว้างขวาง บ้านแต่ละหลังคาเรือนตั้งอยู่อย่างโรแมนติค
จองกันคนละหุบ (เขา) ละหุบ (เขา)เล่นเอาน้องใหม่หลายคนร้องไห้ตามๆ กัน บ้างก็ร้องด้วยความว้าเหว่
บ้างก็ร้องเพราะอุบัติเหตุจากรถจักรยานยนต์ เนื่องจากยังไม่คุ้นเคยกับพื้นที่ และขับขี่ยังไม่ชำนาญพอ
เราจึงต้องการคนช่วยทำงาน มิใช่มาแต่ชื่อและตำแหน่ง แม้แต่หัวหน้าเองยังยอมทิ้งลูกเมียมานอนหนาวอยู่ที่นี่
นานๆ จึงจะได้พบหน้ากัน จนลูกเมียเกือบลืมไปแล้วว่าหน้าตาเป็นยังไง
"อ้าว..." หัวหน้าเลียนเสียงค่างอีกแล้ว
คงเพราะพื้นที่เป็นป่าเขา จึงส่งเสริมให้ท่านเป็นไป
"ไฟไหม้ค่ะ..." เนียนลออ สาว ผด.
รีบชี้แจงเหตุผลที่มาเอาเกือบปิดงาน
"ห้า..." หลายคนลืมตาโพลง
"หก" มีคนช่วยนับต่อให้
"ไฟไหม้ สอ. เรอะ ?" มีคนซักแทนหัวหน้า
"ปล่าวค่ะ ไหม้รอบๆ สอ. เราดับทัน"
เนียนลออตอบแล้วหันไปสบตากับแสบ พอ. หนุ่มร่วมอนามัยชายคาเดียวกันที่นั่งมอมแมมอยู่ใกล้ๆ
"เผาขยะแล้วไฟไหม้ลามติดหญ้าแห้งๆ รอบๆ
อนามัยครับ" แสบช่วยตอบ
"ใครเผาล่ะ ?" พรรคพวกอยากรู้จักมือเพลิง
"เนียนเผาเองค่ะ" เนียนลออตอบเสียงอ่อย
"ไฟติดลามไปแล้วยังนั่งดูอยู่ได้"
แสบทำน้ำเสียงขันๆ
"ก็ใครจะไปรู้ล่ะ ฉันไม่เคยเผาป่านี่"
สาวเนียนทำเสียงเหมือนจะร้องไห้
"เอาล่ะ ๆ ไม่เป็นไรก็ดีแล้ว ทีหลังเราก็ระวัง
อากาศร้อน ๆ อย่างนี้อันตราย" หัวหน้าหย่าศึก
"อ้อ แล้วพิมพิลาไลย เตรียมตัวหรือยังที่จะไปอบรมสามเดือน"
หัวหน้าถามสาวพิม ซึ่งจบหลักสูตรประกาศนียบัตรสาธารณสุขชุมชน (ผดุงครรภ์อนามัย)
ต้องเพิ่มเติมหน่วยกิจเพื่อเปลี่ยนเป็นพยาบาลและผดุงครรภ์ตามหลักสูตรใหม่ "ต้องไปเช่าบ้านอยู่เองน่ะ
ทางวิทยาลัยไม่มีที่พักให้ เสื้อผ้า ค่าเล่าเรียน พร้อมหรือยัง"
"หนูขายรถมอเตอร์ไซด์ไปแล้วค่ะ"
สาวพิมทำเสียงหมองๆ "ต้องเรียนกันตั้งสองปีสามเดือนกว่าจะได้วุฒิพยาบาลอย่างคนอื่น
ทำไมเขาไม่จัดหลักสูตรให้มันรอบคอบกว่านี้น่ะ ไม่รู้ว่าหลังจากอบรมนี้แล้ว จะยังมีอะไรที่ศักดิ์ศรีไม่เท่ากับคนอื่นอีกหรือเปล่า
เรียนทุนมาสองปี ใช้ทุนกันจนหลังอาน"
"จัดเลี้ยงน้ำชาซิ หาเงินไปเพิ่มเติมหน่วยกิต"
หนุ่ม พอ.แซว สาวพิมค้อนให้อย่างหงุดหงิด หัวหน้านั่งส่งยิ้มมาปลอบใจ "เป็นข้าราชการมันก็ต้องเพิ่มเติมเสริมวิทยฐานะกันไปเรื่อยแหละหนูพิม"
"หนูก็ไม่ว่าอะไรหรอกค่ะ ถ้าเขาจะให้ความสะดวกเราบ้าง
นี้ต้องหาที่พักเช่าเอง ไหนจะค่ากิน ค่าอยู่ ค่าเรียน ไหนจะต้องส่งน้อง ๆ อีก ถ้าสละสิทธิ์ได้หนูไม่ไปแล้วค่ะ
อยู่มันยังงี้แหละ" สาวพิมทำเสียงน้อยใจ
"อ้าว...ก็ทีแรกก็เป็นความต้องการของพวกเราเองไม่ใช่หรือ"
หัวหน้าแย้ง
"ก็ใช่ค่ะ ทุกคนต้องการความก้าวหน้านี่คะ
เรียนมาสองปีเต็มเหมือนกัน แต่เขากำหนดฐานะเราไม่เหมือนกันพวกเราเองก็ยังมองพวกเราต่างกันเลย"
พูดแล้วก็หันไปค้อนหนุ่ม พอ. กราดควับใหญ่ เรียกเสียงหัวเราะกันขึ้นมา
"ก็มันแตกต่าง..." หนุ่มหนึ่งทำเสียงได้เหมือนกับโฆษณา
"โน่นเค้าขาว เค้าสวย เค้าก็เลยเข้าขั้น นี่ทั้งดำ ทั้งด่าง มันจะเข้าขั้นได้ยังไงจ๊ะ"
เสียงฮาตึงใหญ่
"ลองเขียนไปคุยกับ บก. "หมอออนามัย"
เป็นไง" หัวหน้าเย้ายิ้ม ๆ
ภาพหลังการประชุมเหมือนหนังฉายซ้ำ ๆ หนุ่มสาวชาวอนามัยขอของ เบิกของ แจกกันจนไหล่เอียง
"อาราเร่" สาวอนามัยประจำ สสอ. หัวหมุนเป็นลูกข่าง ส่งเสียงเรียกคนโน้น
บอกคนนี้ไม่ขาดปาก หนุ่ม ๆ สาว ๆ คุยเรื่องสัพเพเหระกันคิกๆ แต่วันนี้ แสบ หนุ่ม
พอ. เงียบผิดกมลสันดาน จะว่าตกใจด้วยเรื่องไฟไหม้ก็ใช่ที่
"ผมอยากบวชน่ะพี่" แสบปรึกษารุ่นพี่
"อ้าวทำไมล่ะ ?" รุ่นพี่ส่งเสียงอ้าวๆ
แข่งกับอากาศอีกคน
"มันว้าวุ่นยังไงๆ อยู่" แสบว่า
"เรื่องงานหรือเปล่า แสบเอ๊ย อย่าไปคิดอะไรมาก
พี่อยู่อำเภอนี้มาตั้งแต่อำเภอนี้ยังไม่มีไฟฟ้า ไม่เห็นจะเครียดอะไรกับมัน ชาวบ้านเขาอยู่กันได้
เราก็ต้องอยู่ได้ เมื่อก่อนอำเภอเรายังเป็นตำบลอยู่เลย เป็นเขตแดนซะด้วย ทหารเต็มพรืดไปหมด
เขายิงกันทั้งวันทั้งคืน พี่ยังไม่เครียด ทำตัวให้เป็นส่วนหนึ่งของชาวบ้านมันก็สบายไปเอง"
"ขอบคุณครับพี่ยาดอง" แสบพูดแล้วถอนใจเดินเลี่ยงไปทางอื่น
แสบพยายามสลัดภาพพยาบาลชุดขาวพราวสวยคนนั้นให้พ้นจากห้วงแห่งความทรงจำ แต่ไม่สำเร็จ
เรามันแค่หมออนามัยกลางป่า กลางเขา ใครเขาจะมาสนใจ เขาไม่รู้หรอกว่าเสาร์-อาทิตย์ที่เราอุตส่าห์ขี่มอเตอร์ไซด์วิบากแก่ๆ
ไปหาน่ะ รสชาดมันเป็นยังไง แสบคิดอย่างน้อยใจ
"แสบ กีฬาสา'สุขปีนี้ เราน่าจะส่งมอเตอร์ไซด์แข่งกันนะ
อำเภอเราต้องได้เหรียญแหงๆ"
เนียนลออพูดอย่างนึกสนุก ด้วยเห็นสภาพพื้นที่เอื้ออำนวยต่อกีฬาประเภทที่ว่า สบมองตาขุ่น
แต่สาวเนียนยังมองไม่เห็นลูกกะตา เพราะไม่ได้มอง
"แสบ อาทิตย์นี้กลับบ้านมั๊ย" ส่งเสียงเจื้อยแจ้วต่อให้เป็นที่รำคาญของแสบ
"
. " เงียบ เดินหนีไปทางอื่น ไม่ยอมตอบเอาดื้อๆ
พวกสาว ผด. ตัวดำ ขาด่างนี่ ไม่ก่อให้เกิดความสุนทรีย์ในชีวิตเอาเสียเลย ให้ตายซิ
"สงสัยจะสุขภาพจิตไม่ดี" สาวเนียนวินิจฉัย
อาการคล้ายๆไก่เป็นโรคขี้ขาว ของเพื่อนร่วมงานออกมาตามงานหนึ่งที่รับผิดชอบอยู่
เรามันคน
สุดท้าย ที่ปลายแถว
มือต้องแจว
คอยจ้ำ ตามคำสั่ง
ถึงวันที่
ท้อรันทด หมดพลัง
มีใครมั่ง
นึกถึงหมอ "อนามัย"
แสบเขียนมันลงในสมุดอย่างบรรจง แล้วปิดลงอย่างเหงา